สาระน่ารู้ : "อู่ทองที่รอการฟื้นคืน ผ่านลูกปัด ตอนที่ 3 : หลายเรื่องราวลูกปัดที่อู่ทอง

​ลูกปัดอู่ทองที่เก่าแก่ที่สุดเป็นของสองนักวิชาการระดับโลก Dr.H.G.Quaritch Wales กับ Louis Malleret ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2480 และ 2505 ตามลำดับ ระบุว่ามีทั้ง Polychrome Glass, Carnelian, Agate, Quartz, Zircon, Amethyst, Sapphire รูปทรงต่างๆ โดยบุคคลที่ได้ชื่อว่าได้เก็บและรวบรวมลูกปัดอู่ทองตลอดจนสิ่งของต่างๆ ไว้มากที่สุด และกลายเป็นหลักฐานจัดแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติทั่วประเทศ คือ พลอากาศโทมนตรี หาญวิชัย ผู้ใช้เวลาว่างในทุกวันหยุดราชการตลอดระยะเวลา 10 ปี ระหว่าง พ.ศ.2507-2516 เดินทางมาหาซื้อเก็บไว้ก่อนที่จะส่งมอบแก่กรมศิลปากรโดยได้รับการชดเชยด้วยงบประมาณก้อนใหญ่ ในขณะที่มีผู้คนจำนวนมากทั้งในอำเภออู่ทอง ตลอดจนพื้นที่ข้างเคียงที่ค่อยๆ พัฒนาจากการปล่อยปละละเลยหรือเก็บมา โยนเล่นเมื่อพบหลังฝนตกหรือจากการขุดไถพื้นที่เพื่อการเกษตรมาร้อยห้อยแขวน ก่อนที่จะพัฒนาเป็นการเสาะแสวงหาค้าขายกลายเป็นขบวนการขุดหาค้าขายและเครือข่ายขยายตัวไกลถึงกรุงเทพฯ ในช่วงระหว่าง พ.ศ.2518-2525 จนเหลือน้อยประกอบกับกรมศิลปากรเข้าห้ามปรามและควบคุมจึงมีการขุดหาเข้ามาผสมจากพื้นที่อื่นๆ ในขณะที่มีการพัฒนาเกิดการขัดปัดผิวและเลี่ยมทองร้อยเป็นสายสร้อยสวย เป็นหนึ่งในสินค้าของร้านทองเทียบเท่าอัญมณีมีค่า พร้อมกับการริเริ่มพัฒนาใหม่ๆ อีกมากมาย

​การขุดค้น สำรวจศึกษาลูกปัดอู่ทอง...แม่กลอง-ท่าจีน แม้มีการขุดค้นทางโบราณคดีในพื้นที่อู่ทองและลุ่มแม่น้ำแม่กลอง-ท่าจีนไม่มากนัก และที่พบลูกปัดและบันทึกรายงานอย่างเป็นระบบก็มีน้อยมาก นอกจากนั้นลูกปัดส่วนใหญ่ทั้งที่จัดแสดงที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติและในความครอบครองของบุคคลต่างๆ ล้วนเป็นของที่พบและเก็บสะสมไว้โดยจัดแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเป็นส่วนใหญ่เป็นลูกปัดที่ซื้อหารวบรวมโดยพลอากาศโทมนตรี หาญวิชัยจากอู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี ที่ได้จากการขุดค้นทางโบราณคดีที่บ้านเก่า และ บ้านดอนตาเพชร ในจังหวัดกาญจนบุรี และจากโคกพลับ ในจังหวัดราชบุรี แต่จาการประมวลรวบรวมข้อมูลสอบถามสัมภาษณ์ผู้คนที่เกี่ยวข้องกับลูกปัดในพื้นที่ พบว่าในพื้นที่จังหวัดสุพรรณบุรี กาญจนบุรี ราชบุรี และนครปฐม ซึ่งอยู่ในลุ่มแม่น้ำแม่กลอง-ท่าจีน มีแหล่งที่มีรายงานการพบลูกปัดเป็นจำนวนมากรวมกันถึง 178 แหล่ง อยู่ในจังหวัดสุพรรณบุรีมากที่สุด 109 แหล่ง นอกนั้นอยู่ในจังหวัดราชบุรี กาญจนบุรี และนครปฐม 27 26 และ 16 แหล่งตามลำดับ เฉพาะในอำเภออู่ทองมีถึง 46 แหล่ง โดยอยู่ในเขตเมืองโบราณอู่ทอง 12 แหล่ง นอกเขตเมืองโบราณ 34 แหล่ง โดยยังไม่เคยมีการขุดค้นทางโบราณคดีพื้นที่อู่ทอง หรือ คูบัว และนครปฐม อย่างจริงจังและต่อเนื่องมาก่อน